ਚਾਹ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸੋਚ ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਿਆਲਾ ਸਹਿਜ ਭਾਅ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਕ ਉੰਗਲਾਂ ਤਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਵਿਚਾਲੇ ਸੋਚ ਅੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਕ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪਰਵਾਨਗੀ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਵਾਕ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਹਿੰਸਕ ਹਾਂ। ਕਲਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਕੁਹਾੜੇ ਨਾਲ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਵਾਙੂੰ ਮਿਹਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜੀ ਹਰ ਘਾਹ ਫੂਸ ਨੂੰ ਉਗਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦੁਰੈਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਖਰਬੂਜੇ ਨਾਲ ਕੌੜਤੁੰਮੇ ਨੂੰ ਵੀ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਬ ਤੇ ਅੱਕ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।

ਸਹਿਅੰਗੀ ਦੇ ਕਾਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉੰਗਲਾ ਫੇਰਨ ਲਗਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਦਿਨ ਇਹ ਸਣਕੁਕੜਾ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਉਂਗਲਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਚਾਰ ਜਿਉਣ ਤਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਉਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦਾ। ਨਾ ਖੇਡਦੈ ਨਾ ਖੇਡਣ ਦਿੰਦੈ। ਖੁੱਤੀ ਵਿਚ ਮੂਤਦੈ।

ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹਾਰ ਜਿਤ ਦੋਵੇਂ ਬੇਅਰਥ ਹਨ। ਹਾਰਿਆ ਬੰਦੀਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੇਤੂ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਵਿਚ। ਦੋਵੇ ‘ਭੂਮ ਰੰਗਾਵਲੀ’ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ, ਬੱਚੇ ਹਸਦੇ ਹਨ  ਤੇ ਕਵੀ ਕੱਸੀ ਉਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕਬਿਤ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।

ਜੇ ਮੈਂ ਕਵੀ ਹੁੰਦਾ

ਰੱਬ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਾਜਣ ਵਿਚ

ਹੱਥ ਵਟਾਉਂਦਾ

ਮਿੱਟੀ ਗੁੰਨ੍ਹਦਾ, ਸਬਦ ਪਥਦਾ

ਰੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੰਦਾ

ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਥਕ ਜਾਦਾ

ਉਹਨੂੰ ਚਾਹ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ

ਜੇ ਮੈਂ ਕਵੀ ਹੁੰਦਾ

ਉਸ ਲਈ ਸੁਪਨੇ ਸਾਜ ਸਾਜ ਧਰੀ ਜਾਂਦਾ

ਉਹਦੀਆਂ ਰਚੀਆਂ ਸੂਰਤਾਂ ਦੀ

ਸਿਫਤ ਕਰਦਾ

ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਸਦੀ ਲਾਈ ਵਿੰਗ ਤੜਿੰਗੀ ਲੀਕ ਵੀ

ਸਹੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ

ਉਹਦੀ ਬਣਾਈ ਹਰ ਵਸਤ ਦੀ

ਕਵਿਤਾ ਕਰਦਾ

ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਗੁੰਗੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ

ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸੱਚਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਨੈਂ
ਸ਼ੁੱਧ ਬੋਲਣ ਲਗ ਜਾਨੈਂ, ਫ਼ਿਕਰੇ ਘੜ ਘੜ ਕੇ
ਸਿਹਾਰੀਆਂ ਬਿਹਾਰੀਆਂ, ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾ ਕੇ
ਮੈਂ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ

ਓਦੋਂ ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਕਰਦੈ
ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਥੁਹੜੀ ਜਿਹੀ
ਮਿੱਟੀ ਮਲ ਦਿਆਂ
ਨਛੁਹ ਲੀੜਿਆਂ ਤੇ ਛਿੱਟੇ ਪਾ ਦਿਆਂ
ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤਾਬੀ ਜਿਹੇ ਨੂੰ
ਅਸਲੀ ਬਣਾ ਲਵਾਂ

ਪਾਠ ਕਰਦੀ ਕਰਦੀ

ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ

ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ

ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ

ਪਾਠ ਕਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੈ

ਤੂੰ ਰਬ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀਂ

ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਾਠ

ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦੈ?

ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ

ਰਬ ਕਹਿੰਦੈ

ਸਾਰੇ ਉਹਦਾ ਪਾਠ ਈ ਕਰਦੇ ਐ

ਗਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ

‘ਵਿਚਾਰਾ’ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।

ਵਿਹੜਾ ਸੁੰਭਰਦੀ

ਖੇਤ ਰੋਟੀ ਲਜਾਂਦੀ

ਖੂਹੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ

ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਗਦ ਦੀ

ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਚੀ ਦਿਸਦੀ

ਚੱਕ ਕੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲੈਂਦੀ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ `ਚ ਛਪੇ

ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਟੋਟਕੇ ਨੂੰ

ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੀ ਵੇਖ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ

ਮਾਂ ਪਤੈ

ਇਹ ਅੱਖਰ ਕਿਸ ਬੋਲੀ ਦੇ ਐ?

“ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ”।

ਤੇ ਏਨ੍ਹਾ ਵਿਚ ਕੀ ਲਿਖਿਐ?

“ਬਾਣੀ”।

ਮੈ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਛੜਨ ਲਗਦਾ ਹਾਂ
ਤੂੰ ਬਾਂਹ ਚੱਕ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ
ਓ……………ਥੋਂ  ਤਕ
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਚੱਲ

ਓਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ
ਤੇਰੀ ਬਾਂਹ ਉਠਦੀ ਹੈ
ਬਸ ਓ……………..ਥੋਂ  ਤਕ ਹੋਰ

ਜਨਮ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ
ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ

ਓ……………ਥੋਂ  ਤਕ

ਕਲ੍ਹ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ
ਸਰਵਰ ਕੰਢੇ
ਮਿਲਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ

ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ
ਤੂੰ ਓਥੇ ਐਂ

ਤੂੰ ਊਂ ਈਂ ਆ ਜਾਂਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਈ ਸੀ
ਊਂ ਈਂ

ਉਹ ਚੁਪ ਚਾਪ
ਮੇਰੀ ਕੁਰਸੀ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖੜ੍ਹੀ
ਤੇ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ

ਮੈਂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਤੱਕਿਆ
ਹੱਥ ਚੁੰਮਿਆ
ਤੇ ਫੇਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗ ਪਿਆ

ਥੁਹੜਾ ਚਿਰ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ
ਕਦੇ ਕਿਤਾਬ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦੀ
ਫੇਰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ
ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਘੁੱਟ ਕੇ
ਗਲ ਵਿਚ ਬਾਹਾਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ
ਉਹਦੇ ਲੰਬੇ ਕੇਸਾਂ ਨੇ
ਮੇਰੀ ਝੋਲ ਭਰ ਦਿੱਤੀ

ਮੈਂ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹਦਾ
ਚਿਹਰਾ ਪਲੋਸਣ ਲਗ ਪਿਆ
ਦੂਜੇ ਹੱਥ `ਚ ਕਿਤਾਬ ਫੜ੍ਹੀ
ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ

ਉਹਨੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਲਾਟੂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ
“ਜੇ ਦੀਵਾ ਹੁੰਦਾ
ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੀ”

“ਕਿਉਂ?” ਮੈ ਪੁੱਛਿਆ

“ਮੇਰੇ ਪੜ੍ਹਾਕੂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਨੂੰ
ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ
ਚਾਨਣ `ਚ ਕਿਹੜੀ ਕਿਤਾਬ
ਪੜ੍ਹੀ ਦੀ ਐ
ਤੇ ਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ”

ਚੁੱਪ ਹੋਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ
ਕਵੀ ਚੁੱਪ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ
ਝਾਂਜਰਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਚਮੁਚ ਈ
ਏਨੀ ਸੁਹਣੀ ਐ
ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਈ ਲਗਦੀ ਐ?

ਕਿੰਨੀ ਸੁਹਣੀ ਲਗਦੀ ਐ ਤੈਨੂੰ

ਐਨੀ
ਉਸ ਨੇ ਬਾਂਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ