ਜੇ ਮੈਂ ਕਵੀ ਹੁੰਦਾ

ਜੇ ਮੈਂ ਕਵੀ ਹੁੰਦਾ

ਰੱਬ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਾਜਣ ਵਿਚ

ਹੱਥ ਵਟਾਉਂਦਾ

ਮਿੱਟੀ ਗੁੰਨ੍ਹਦਾ, ਸਬਦ ਪਥਦਾ

ਰੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੰਦਾ

ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਥਕ ਜਾਦਾ

ਉਹਨੂੰ ਚਾਹ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ

ਜੇ ਮੈਂ ਕਵੀ ਹੁੰਦਾ

ਉਸ ਲਈ ਸੁਪਨੇ ਸਾਜ ਸਾਜ ਧਰੀ ਜਾਂਦਾ

ਉਹਦੀਆਂ ਰਚੀਆਂ ਸੂਰਤਾਂ ਦੀ

ਸਿਫਤ ਕਰਦਾ

ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਸਦੀ ਲਾਈ ਵਿੰਗ ਤੜਿੰਗੀ ਲੀਕ ਵੀ

ਸਹੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ

ਉਹਦੀ ਬਣਾਈ ਹਰ ਵਸਤ ਦੀ

ਕਵਿਤਾ ਕਰਦਾ

ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਗੁੰਗੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ

ਕਿਤਾਬੀ ਜਿਹਾ

ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸੱਚਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਨੈਂ
ਸ਼ੁੱਧ ਬੋਲਣ ਲਗ ਜਾਨੈਂ, ਫ਼ਿਕਰੇ ਘੜ ਘੜ ਕੇ
ਸਿਹਾਰੀਆਂ ਬਿਹਾਰੀਆਂ, ਵਿਰਾਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾ ਕੇ
ਮੈਂ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ

ਓਦੋਂ ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਕਰਦੈ
ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਥੁਹੜੀ ਜਿਹੀ
ਮਿੱਟੀ ਮਲ ਦਿਆਂ
ਨਛੁਹ ਲੀੜਿਆਂ ਤੇ ਛਿੱਟੇ ਪਾ ਦਿਆਂ
ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤਾਬੀ ਜਿਹੇ ਨੂੰ
ਅਸਲੀ ਬਣਾ ਲਵਾਂ

ਵਿਚਾਰਾ ਰੱਬ

ਪਾਠ ਕਰਦੀ ਕਰਦੀ

ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ

ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ

ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ

ਪਾਠ ਕਦੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੈ

ਤੂੰ ਰਬ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀਂ

ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਾਠ

ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦੈ?

ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ

ਰਬ ਕਹਿੰਦੈ

ਸਾਰੇ ਉਹਦਾ ਪਾਠ ਈ ਕਰਦੇ ਐ

ਗਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ

‘ਵਿਚਾਰਾ’ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।

ਮਾਂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ

ਵਿਹੜਾ ਸੁੰਭਰਦੀ

ਖੇਤ ਰੋਟੀ ਲਜਾਂਦੀ

ਖੂਹੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ

ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਗਦ ਦੀ

ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਚੀ ਦਿਸਦੀ

ਚੱਕ ਕੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਲਾ ਲੈਂਦੀ

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ `ਚ ਛਪੇ

ਮੁੜ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਟੋਟਕੇ ਨੂੰ

ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੀ ਵੇਖ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ

ਮਾਂ ਪਤੈ

ਇਹ ਅੱਖਰ ਕਿਸ ਬੋਲੀ ਦੇ ਐ?

“ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ”।

ਤੇ ਏਨ੍ਹਾ ਵਿਚ ਕੀ ਲਿਖਿਐ?

“ਬਾਣੀ”।

ਓ…………ਥੋਂ ਤਕ

ਮੈ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਛੜਨ ਲਗਦਾ ਹਾਂ
ਤੂੰ ਬਾਂਹ ਚੱਕ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈਂ
ਓ……………ਥੋਂ  ਤਕ
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਚੱਲ

ਓਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ
ਤੇਰੀ ਬਾਂਹ ਉਠਦੀ ਹੈ
ਬਸ ਓ……………..ਥੋਂ  ਤਕ ਹੋਰ

ਜਨਮ ਜਨਮ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ
ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ

ਓ……………ਥੋਂ  ਤਕ

ਊਂ ਈਂ

ਕਲ੍ਹ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ
ਸਰਵਰ ਕੰਢੇ
ਮਿਲਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ

ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ
ਤੂੰ ਓਥੇ ਐਂ

ਤੂੰ ਊਂ ਈਂ ਆ ਜਾਂਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਈ ਸੀ
ਊਂ ਈਂ

ਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ

ਉਹ ਚੁਪ ਚਾਪ
ਮੇਰੀ ਕੁਰਸੀ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖੜ੍ਹੀ
ਤੇ ਮੇਰੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ

ਮੈਂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਤੱਕਿਆ
ਹੱਥ ਚੁੰਮਿਆ
ਤੇ ਫੇਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗ ਪਿਆ

ਥੁਹੜਾ ਚਿਰ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ
ਕਦੇ ਕਿਤਾਬ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦੀ
ਫੇਰ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ
ਮੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਘੁੱਟ ਕੇ
ਗਲ ਵਿਚ ਬਾਹਾਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ
ਉਹਦੇ ਲੰਬੇ ਕੇਸਾਂ ਨੇ
ਮੇਰੀ ਝੋਲ ਭਰ ਦਿੱਤੀ

ਮੈਂ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹਦਾ
ਚਿਹਰਾ ਪਲੋਸਣ ਲਗ ਪਿਆ
ਦੂਜੇ ਹੱਥ `ਚ ਕਿਤਾਬ ਫੜ੍ਹੀ
ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ

ਉਹਨੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਲਾਟੂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ
“ਜੇ ਦੀਵਾ ਹੁੰਦਾ
ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੀ”

“ਕਿਉਂ?” ਮੈ ਪੁੱਛਿਆ

“ਮੇਰੇ ਪੜ੍ਹਾਕੂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਨੂੰ
ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ
ਚਾਨਣ `ਚ ਕਿਹੜੀ ਕਿਤਾਬ
ਪੜ੍ਹੀ ਦੀ ਐ
ਤੇ ਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ”

ਚੁੱਪ

ਚੁੱਪ ਹੋਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ
ਕਵੀ ਚੁੱਪ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ
ਝਾਂਜਰਾਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਐਨੀ

ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਚਮੁਚ ਈ
ਏਨੀ ਸੁਹਣੀ ਐ
ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਈ ਲਗਦੀ ਐ?

ਕਿੰਨੀ ਸੁਹਣੀ ਲਗਦੀ ਐ ਤੈਨੂੰ

ਐਨੀ
ਉਸ ਨੇ ਬਾਂਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ

ਕੰਨ ਖਜੂਰਾ

ਕੰਨ ਖਜੂਰਾ

ਸੌ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ

ਸੌ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ

ਸੌ ਜੀਭਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ

ਉਹ ਤੁਰਨ ਲਈ

ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ

ਜਿਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ

ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਿਣਕਾ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾਉਂਦਾ

ਘਾਹ ਦਾ ਪੱਤਾ ਨਹੀਂ ਦਰੜਦਾ

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੌ ਪੈਰਾਂ ਦਾ

ਭਾਰ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਚੁਕਦਾ ਹੈ

ਕੰਨ ਖਜੂਰਾ ਬੰਦੇ ਵਾਙੂੰ ਸੋਚਦਾ ਨਹੀਂ

ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ

ਫ਼ਾਸਿਲਾ ਨਹੀਂ

ਸ਼ਾਮਲਾਟ

ਖਾਲੀ ਪੰਨਾ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਹੈ

ਏਥੇ ਮੇਰੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਣਲਿਖੀਆਂ

ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਕ ਦੂਜੀ ਦਾ ਹਥ

ਪਕੜ ਕੇ ਟਹਿਲਦੀਆਂ ਨੇ

ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਲਗਣ ਵਿਚ ਤੜੀਆਂ

ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ

ਅਣਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ

ਲਿਪਟ ਜਾਣ ਦੇ ਸੁਪਨ ਵੇਂਹਦੀਆਂ।

ਪਾਣੀ

ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਜਿਓਂ ਨੀ ਜਿੰਦੇ
ਪਾਣੀ  ਵਾਂਗ ਵਿਹਾ
ਡਿੱਗਣ ਵੇਲੇ ਝਰਨਾ ਬਣਦਾ
ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਦਰਿਆ

ਬਿਰਖ

ਇਕ ਰੁੱਤ ਪੱਤੇ ਦੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਦੂਜੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਬਿਰਖ ਕਿਸੇ ਰੁਤ ਦਾ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ

ਬਿਰਖ

ਕੋਈ ਬਿਰਖ ਦੀ

ਛਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ

ਕੋਈ ਛਾਂ ਉੱਤੇ

ਬਿਰਖ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਛਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

ਜਨੀਨ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਾਂ

ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਟੈਂਕ ਨਾਲ

ਢੱਠੇ ਘਰ ਦੇ ਢੇਰ ਉਤੇ

ਮਾਂ ਖੜ੍ਹੀ

ਬੱਚੇ ਦਾ ਖਿਡਾਉਣਾ ਫੜੀ

ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬਾਂਹ ਚੁਕਦੀ ਬੋਲਦੀ

ਇਸ ਭਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੀਹਦਾ

ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਮੈਂ ਤੁਰਤ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ

ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ

ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ

ਫਿਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ

ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।

ਅੰਦਰ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚੋਂ

ਹਾਕ ਵਜਦੀ ਹੈ

ਮੈਂ ਧਰਮ ਪੁਸਤਕ ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ

ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ

ਮੈਂ ਮਲਬੇ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ

ਫਿੱਸੀ ਗੇਂਦ ਪਲੋਸਦੀ

ਬਾਂਹ ਚੁਕ ਕੇ ਬੋਲਦੀ

ਜਨੀਨ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ

ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰਬ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਸਮਝ ਕੇ

ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ

ਮੈਂ ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਸੀ

ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ

ਅਸੀਸ

ਧਰਤੀ
ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ
ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਅਸੀਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਬਿਨਾਂ ਜਿਉਣੋਂ ਜਿਉਣਾ

ਅੱਖਾ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
ਕੰਨ ਸੁਣੀਂ ਜਾਂਦੇ
ਪੈਰ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੇ
ਹੱਥ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੇ
ਬਿਨਾ ਜਿਉਣੋਂ ਜੀਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ

ਵੇਈਂ ਤੇ ਰਬਾਬ

ਕਹੁ ਪਿਆਰੇ

ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਵੇਈਂ ਅੰਦਰ ਡੁਬਣ ਵੇਲੇ

ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਤੂੰ ਦਸ ਜਦੋਂ ਰਬਾਬ `ਚ

ਡੁਬ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਵੇਂ

ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਨਾਨਕ ਕੰਠ `ਚੋਂ ਸ਼ਬਦ ਉਠਿਆ

ਛਿੜੇ ਰਬਾਬ `ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਡੁੱਲ੍ਹਿਆ

ਅਰਬ ਦੇ ਸੜਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ

ਵੇਈਂ ਵਗ ਪਈ

ਜੋ ਡੁੱਬਿਆ ਸੋ ਤਰਿਆ।

ਚਾਰ ਪਹਿਰ

ਟੁੱਟੀ ਮੰਜੀ ਵਾਣ ਪੁਰਾਣਾ

ਕਿਸ ਬਿਧ ਰਾਤ ਲੰਘਾਈਏ

ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਰ `ਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ

ਦੂਜੇ ਪਹਿਰ `ਚ ਗਾਈਏ

ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ `ਚ ਤਾਰੇ ਗਿਣੀਏ

ਚੌਥੇ ਸੂਰਜ ਧਿਆਈਏ

ਟੁੱਟੀ ਮੰਜੀ ਵਾਣ ਪੁਰਾਣਾ

ਚਕ ਕੇ ਪਾਸੇ ਧਰੀਏ

ਆਪਣਾ ਆਪ ਵਿਛਾ ਧਰਤੀ ਤੇ

ਬਾਂਹ ਸੱਜਣ ਦੀ ਫੜੀਏ

 

 

ਵੇਈਂ

ਨਾਨਕ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਡੁਬਿਆ
ਵੇਈਂ ਅੰਦਰ
ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ
ਦਰਿਆ ਲਗਾ ਸੀ
ਸਿਰ ਤੇ ਚਾਇਆ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਾਗਰ
ਹਰ ਦਰਿਆ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ
ਸਾਗਰ ਚੁਕ ਕੇ ਤੁਰਦਾ